در قسمت تاريخ نگارى خود ، علاوه بر واقدى ، از آثار كلبى ، هيثم بن عدى و مداينى نيز استفاده كرده است . روايات ابن سعد در طبقات از طريق دو شاگردش حارث بن ابى اسامه ( م . 282 ه . ) و حسين بن محمد بن فهم ( م . 289 ه . ) به دست ما رسيده است . نسخه‌هايى از نوشته‌هاى وى به ويژه در طبقات مورد استفادهء ابن عساكر ، ابن عبد البر و بلاذرى قرار گرفته است . بلاذرى كه از شاگردان وى است ، در انساب الاشراف گرايش ويژه‌اى به روايات و شيوهء استادش ابن سعد نشان مىدهد . علاوه بر آنان ، ابو بكر بن ابى دنيا و ابو القاسم بغوى را نيز بايد در اين گروه جاى داد . « 1 » بيشتر طبقات نگاران نيز در شرح حال افراد ، اطلاعاتى در باب طبقات صحابه و تابعين تا زمان ابن سعد ، از او روايت كرده‌اند . ابن اثير در اسد الغابه ، ابن خلكان در وفيات الاعيان و ابن حجر در اصابه ، از اين دسته‌اند . در گروه ديگرى از كتب كه به طور مستقيم به شرح حال رجال توجهى نداشتند ، باز مىتوان ردپايى از آثار و شيوهء ابن سعد را ملاحظه كرد ( همانند تاريخ دمشق ابن عساكر ) . نظر محققان و مورخان دربارهء ابن سعد در مقايسه با واقدى ، كه مورد هجوم و طعن اصحاب حديث بود ، ابن سعد وضعيت بهترى دارد و از نظر رجالى - بر خلاف استادش كه تضعيف شده « 2 » - مورد اعتماد است . ابن نديم او را ثقه دانسته و احمد بن حنبل به فراگرفتن روايات وى ، علاقهء زيادى نشان داده است . ( 19 ) او نزد محدثان ، صدوق و ثقه بود . « 3 » ابن حجر او را فاضل صدوق دانسته « 4 » و خطيب درباره‌اش مىگويد : او نزد ما از اهل عدالت است و حديثش بر عدالتش دلالت مىكند « 5 » و روى هم رفته ، فضل و علم او مورد تأكيد اهل حديث قرار گرفته است . « 6 » با وجود موارد فوق ، ابن سعد نيز از طعن و ايراد مبرا نبود . از يحيى بن معين داستانى نقل شده كه طعنى است بر صدق گفتار ابن سعد . ( 20 )

--> ( 1 ) . صفدى ، كتاب الوافى بالوفيات ، ج 3 ، ص 88 ؛ تاريخ بغداد ، ج 5 ، ص 321 ؛ سير اعلام النبلاء ، ج 10 ، ص 665 . ( 2 ) . ابن عدى ، الكامل فى ضعفاء الرجال ، ج 6 ، ص 2245 . ( 3 ) . صفدى ، ج 3 ، ص 88 ؛ وفيات الاعيان ، ج 4 ، ص 351 ؛ تاريخ بغداد ، ج 5 ، ص 321 . ( 4 ) . ابن حجر ، تقريب التهذيب ، ج 2 ، ص 163 . ( 5 ) . تاريخ بغداد ، ج 5 ، ص 352 . ( 6 ) . همان ، ص 321 .